BT raporundaki doz bilgisinde iki sayı görürsünüz: CTDIvol ve DLP. İlki "kesit başına doz yoğunluğu", ikincisi ise "tüm tarama boyunca toplam"dır. DLP (doz–uzunluk çarpımı), CTDIvol'ü taranan uzunlukla çarparak bir taramanın toplam doz çıktısını özetler. Bu kısa yazıda DLP'nin ne olduğunu, CTDIvol'den farkını ve efektif dozla nasıl ilişkilendiğini ele alıyoruz.
DLP nedir?
DLP (Dose-Length Product / Doz–Uzunluk Çarpımı), CTDIvol ile tarama uzunluğunun (L) çarpımıdır:1
Birimi mGy·cm'dir. Mantığı sezgiseldir: CTDIvol kesit düzeyindeki doz yoğunluğunu verir; bunu tarama boyu ile çarpınca, taramanın toplam doz çıktısına ulaşırsınız. Aynı CTDIvol ile daha uzun bir bölge taranırsa DLP — ve toplam ışınlama — artar.
CTDIvol'den farkı
İkisi farklı soruları yanıtlar. CTDIvol "bu protokol her kesitte ne kadar yoğun ışınlıyor?" sorusunu; DLP ise "bu taramanın tümünde ne kadar ışınlama oldu?" sorusunu yanıtlar. Kısa bir baş BT'si ile uzun bir abdomen-pelvis BT'si aynı CTDIvol'e sahip olabilir; ama uzun tarama daha büyük bir DLP üretir. Bu yüzden toplam doz yükünü ve tanısal referans düzeylerini (DRL) izlerken DLP daha bilgilendiricidir.
Efektif doz ve k
DLP'nin pratikteki en güçlü yanı, efektif dozla yaklaşık orantılı olmasıdır.1 Bu orantının eğimine k-faktörü denir ve incelenen bölgeye göre değişir:1
| İnceleme | k (mSv / mGy·cm) |
|---|---|
| Kafa | 0,0021 |
| Toraks | 0,014 |
| Abdomen | 0,015 |
| Abdomen-pelvis | 0,015 |
Kaynaklar
- Bushberg JT, Seibert JA, Leidholdt EM, Boone JM. The Essential Physics of Medical Imaging, 3rd ed. Lippincott Williams & Wilkins, 2011. §11 (CT): DLP = CTDIvol × tarama uzunluğu L (Denklem 11-12); DLP'nin efektif dozla yaklaşık orantılı olması, eğimin k-faktörü olması ve incelemeye göre değişmesi — Tablo 11-5 (AAPM Report 96): kafa 0,0021; toraks 0,014; abdomen 0,015 mSv/(mGy·cm) (s.390). Sayfa numaraları bu baskıya aittir.
- AAPM Report 96. The Measurement, Reporting, and Management of Radiation Dose in CT, 2008 — DLP, CTDIvol ve k-faktörü kaynağı. aapm.org
- İlişkili: CTDI Nedir? · BT'de Doz (CTDI, DLP, SSDE)