Saçılma, görüntü kontrastını bozan en büyük etkendir; peki onu nasıl durdururuz? En yaygın çözüm anti-saçılma gridi (ızgara): hastayla dedektör arasına konan, ince kurşun şeritlerden oluşan bir yapı. Mantığı zekicedir — düz gelen primer fotonlar şeritlerin arasından geçer, ama açılı gelen saçılan fotonlar şeritlere çarpıp soğurulur. Sonuç: belirgin kontrast artışı. Bedeli ise bir doz cezasıdır.
Grid nedir?
Anti-saçılma gridi, radyografi, floroskopi ve mamografide saçılmayı azaltmak için en yaygın kullanılan teknolojidir.1 İnce, yüksek-soğurmalı septalar (genellikle kurşun) ile aralarındaki düşük-soğurmalı ara madde katmanlarının dönüşümünden oluşur.1 Primer demet kaynaktan düz geldiği için septaların arasından geçer; saçılan fotonlar ise açılı geldiğinden büyük olasılıkla bir septaya çarpıp soğurulur. Gerçek gridlerde septalar, demetin uzaklaşmasına uyacak şekilde hafifçe açılıdır (odaklı / focused grid); bu yüzden grid–tüp hizası kritiktir, hizasızlık grid artefaktına yol açar.1
Grid oranı
Bir gridin saçılmayı ne kadar agresif tuttuğunu grid oranı belirler: septaların yüksekliğinin (H), aralarındaki ara madde genişliğine (W) oranı.1
Yüksek grid oranı (örneğin 12:1), daha dar bir açı dışındaki tüm saçılan fotonları yakalar — yani daha çok saçılmayı temizler ve kontrastı daha çok artırır. Ama yüksek oran, hizalama hatalarına da daha duyarlıdır ve daha fazla doz gerektirir.1
Bucky faktörü (doz)
Gridin bedavası yoktur: saçılanın yanında bir miktar primer fotonu da soğurur ve hizalama nedeniyle bir kısmını keser. Kaybedileni telafi etmek için ışınlamayı (mAs) artırmak gerekir. Bu artış oranına Bucky faktörü denir — yani gridin doz cezası.1 Abdominal radyografide tipik Bucky faktörü değerleri 3–8 arasındadır.1 Bu yüzden grid kullanımı bir dengedir: ince/küçük bölgelerde (saçılmanın az olduğu) grid gereksiz doz katarken, kalın bölgelerde (abdomen) kontrast kazancı doz cezasına değer.
Kaynaklar
- Bushberg JT, Seibert JA, Leidholdt EM, Boone JM. The Essential Physics of Medical Imaging, 3rd ed. Lippincott Williams & Wilkins, 2011. §7 (Radiography): anti-saçılma gridi — radyografi/floroskopi/mamografide en yaygın saçılma azaltma teknolojisi; septa (kurşun) + ara madde; grid oranı = septa yüksekliği / ara madde genişliği (H/W, örn. 10:1, Şekil 7-23); odaklı (focused) gridler; Bucky faktörü — grid kullanıldığında gereken mAs artışı/doz cezası, abdominal radyografide tipik 3–8 (s.231–234). Sayfa numaraları bu baskıya aittir.
- İlişkili: Saçılma Radyasyonu Nedir? · Işınlama Parametreleri · Görüntü Kalitesi