Sarmal BT'de tüp döner, masa kayar ve hasta etrafında sarmal (helezon) bir yörünge çizilir. Bu sarmalın "ne kadar sıkı ya da gevşek" olduğunu tek bir sayı belirler: pitch. Pitch küçükse sarmal sık (örtüşmeli), büyükse gevşektir. Bu basit oran hem tarama süresini hem dozu hem de görüntü sürekliliğini doğrudan etkiler. Daha geniş çerçeve: BT Görüntüleme Parametreleri.
Pitch nedir?
Bushberg'in tanımıyla pitch, gantrinin bir tam dönüşünde (360°) masanın ilerlediği mesafenin, nominal ışın genişliğine (nT) oranıdır:1
Sezgisel okuması şudur: pitch = 1 ise masa, her dönüşte tam ışın genişliği kadar ilerler — kesitler bitişik. Pitch < 1 ise masa daha az ilerler, ardışık dönüşler örtüşür (daha fazla veri, daha fazla doz). Pitch > 1 ise masa ışın genişliğinden daha hızlı ilerler — tarama hızlanır, doz düşer.
Pitch ve doz
Sarmal BT'de doz, pitch ile ters orantılıdır:1
Bunun nedeni sezgiseldir: pitch küçükse aynı bölge daha çok kez (örtüşerek) ışınlanır, doz artar; pitch büyükse aynı bölgeye daha az ışın düşer. Bu ilişki, CTDIvol formülünde doğrudan görünür:1
Yani diğer her şey sabitken pitch'i iki katına çıkarmak CTDIvol'ü (ve dozu) yarıya indirir.
Yüksek mi düşük mü?
Tek bir "doğru" pitch yoktur; göreve bağlıdır. Yüksek pitch daha hızlı tarar (hareket artefaktına daha az açık, daha az doz) ama z ekseni örnekleme ve görüntü sürekliliğinde ödünler verebilir. Düşük pitch daha yoğun örnekleme ve süreklilik sağlar (örneğin kardiyak ya da yüksek çözünürlük gereken işler) ama doz artar. Doğru seçim, klinik soruyu en düşük dozla yanıtlayan dengedir — yani ALARA.
Kaynaklar
- Bushberg JT, Seibert JA, Leidholdt EM, Boone JM. The Essential Physics of Medical Imaging, 3rd ed. Lippincott Williams & Wilkins, 2011. §11 (CT): pitch = gantrinin tam bir dönüşünde (360°) masa ilerlemesi / nominal ışın genişliği (nT) (Denklem 11-10); sarmal BT'de doz ∝ 1/pitch; CTDIvol = CTDIw / pitch (Denklem 11-11) (s.389). Sayfa numaraları bu baskıya aittir.
- İlişkili: CTDI Nedir? · BT Görüntüleme Parametreleri · BT'de Doz